Nie oglądaj się

Karin Fossum

Wydawnictwo Znak najwyraźniej postanowiło wypromować u nas Karin Fossum, jedną z najbardziej znanych w Skandynawii autorek powieści kryminalnych. Dotychczas znaliśmy w Polsce jedynie „Oko Ewy”, mroczny psychologiczny kryminał, który kilka lat temu wydała Książnica. Teraz mam przed sobą egzemplarz powieści „Nie oglądaj się”, a w planach Znaku jest już kolejny tytuł – „Kto się boi dzikiej bestii”. Szykuje się więc festiwal twórczości Karin Fossum.

Mamy tu do czynienia z niewiarygodnym niemal fartem, gdyż polscy wydawcy skandynawskich kryminałów przyzwyczaili nas już do tego, że rozpoczynają wydawanie cyklu zawsze od jakiejś środkowej części. Tak było z Henningiem, Mankellem, Letholeinen czy Lisą Marklund. Tymczasem seria Karin Fossum o inspektorze Sejerze liczy na dzień dzisiejszy osiem tomów, z czego trzy pierwsze (we właściwej kolejności!) pojawiają się na polskim rynku.

Inspektor Konrad Sejer to doświadczony norweski śledczy, który, jak wielu innych skandynawskich detektywów, musi sobie radzić z samotnością. Sejer jest wdowcem, układającym sobie życie prywatne jedynie w towarzystwie psa. Jego asystentem jest młody i pełen entuzjazmu policjant, Jakub Skarre. Tym razem prowadzą oni śledztwo w sprawie zabójstwa Annie Holland, młodej dziewczyny z niewielkiej górskiej miejscowości. Miejscowi traktują tam obcych z dużą nieufnością. Wzajemne relacje między starszym i młodszym policjantem są powodem wielu ciekawych sytuacji. Widać, że Sejer i Skarre należą do innych pokoleń, jednak współpraca między nimi jest efektywna i opiera się na partnerskich relacjach.

Powieści Karin Fossum mówią nam również wiele o norweskim społeczeństwie. O ksenofobii, uprzedzeniach i strachu. Pod tym względem warstwa psychologiczna jest świetnie skonstruowana. Możemy obserwować mechanizmy jakim podlegają całe społeczności – w tym przypadku choćby zachowanie mieszkańców prowincji wobec policjantów z miasta.

Fossum ciekawie kreuje również narrację, pozwalając czytelnikowi śledzić dochodzenie z kilku punktów widzenia, a co za tym idzie wyrobić sobie własny ogląd sprawy. To bardzo ważne w przypadku powieści kryminalnej, gdyż dostarczając czytelnikowi więcej informacji niż posiadają prowadzący śledztwo policjanci, niejako wyrównuje szanse i stwarza wrażenie, że jesteśmy w stanie wyprzedzić przedstawicieli prawa. 

Za powieść „Nie oglądaj się” Karin Fossum otrzymała w 1997 roku nagrodę Szklanego Klucza, za najlepszą skandynawską powieść kryminalną. Najwyraźniej nagroda ta działa na wyobraźnię polskich wydawców, bo z siedemnastu nagrodzonych nią powieści w Polsce wydano (lub zaplanowano już wydanie) dziewięć pozycji. Pozostaje mieć nadzieję, że pozostałe nazwiska również wzbudzą zainteresowanie, są wśród nich bowiem m.in. Matti Rönkä, Kurt Aust, Arnaldur Indriđason i Leif Davidsen – a na pewno warto ich polecić.

  • Autor: Karin Fossum
  • Tytuł oryginalny: Se deg ikke tilbake!
  • Przekład: Ewa Bolińska
  • Wydawca: Znak
  • Data publikacji: 15 września 2008
  • Cena: 29,00
  • Format: 264 s.
  • Opis z okładki:
    W małym, cichym norweskim miasteczku, w którym wszyscy znają sekrety swoich sąsiadów, ginie kilkuletnia dziewczynka. Dzień później policja znajduje zwłoki młodej dziewczyny, Annie. Do obydwu spraw zostają wyznaczeni doświadczony inspektor Konrad Sejer i jego energiczny pomocnik Jakub Skarre. Czeka ich niezwykle trudne zadanie. Muszą rozszyfrować skomplikowane relacje między Annie a jej rodziną i znajomymi. Tylko w ten sposób poznają tajemnicę, którą znała ofiara, i przy okazji odkryją coś więcej niż tylko ślad zabójcy…
     
    Świat w powieściach Fossum to złożony mechanizm, w którym każdy element jest połączony z resztą. To, co dzieje się na powierzchni, zawsze ma swoją przyczynę w głębi.