Apartament 12A

Robert Rotenberg

Powieść „Old City Hall” – w polskim przekładzie „Apartament 12A” – to debiut literacki Roberta Rotenberga. Niemal pięćdziesięcioletni prawnik, redaktor i producent radiowy napisał powieść o tym, co doskonale zna z własnego życia i to właśnie stanowi jej główny atut. 

Kevin Brace, popularny kanadyjski prezenter radiowy, pewnego ranka wychodzi ze swojego mieszkania, apartamentu 12A w Market Place Tower, i mówi do roznosiciela gazet: „Zabiłem ją”. Ręce ma całe umazane we krwi. Później, gdy przyjeżdża policja, nie mówi już ani słowa. Wina wydaje się oczywista, ale każdy kolejny krok, każdy nowy trop komplikuje sytuację. 

Głównymi bohaterami powieści uczynił Rotenberg policjanta, detektywa, oraz dwójkę prawników: oskarżyciela i obrończynię. Z niejasnych dla mnie względów powieść reklamowana jest jako thriller prawniczy. Prawniczy – zgadza się – ale gdzie thriller? Raczej kryminał: zaczyna się morderstwem, po którym fabuła dąży do wyjaśnienia jego okoliczności. Nie ma tu jednak ani dynamicznej akcji, brak też momentów przerażenia, więc trudno mówić o dreszczowcu. 

Chyba, że – podobnie jak ja – ktoś dostaje dreszczy, czytając dopisek „prawniczy” przy opisie książki. Bo czy powieść, w której każdy niemal bohater ma w kieszeni BlackBerry i za główny cel życia stawia sobie możliwość awansu, może być ciekawa? 

Ze zdziwieniem odpowiem: może. Okazuje się, że właśnie wątek prawniczy jest najmocniejszą stroną debiutu Rotenberga. Ogromny wpływ na to musiało mieć obycie pisarza z tematem, jego znajomość tajników fachu, którą wykorzystuje w interesujący sposób. Bez przynudzania, męczenia zbędnymi detalami potrafi w scenach odbywających się na sali sądowej stworzyć wspaniałe napięcie, potęgując je fachowymi wtrąceniami, przybliżającymi grę pomiędzy stronami przesłuchania. Fragmenty takie czyta się z zapartym tchem, dlatego jestem w stanie wybaczyć autorowi stworzenie drętwych nudziarzy, których cały czas wysuwa na pierwszy plan. 

Czytając „Apartament 12A” nie tylko nie potrafiłem znaleźć bohatera, z którym mógłbym się identyfikować, ale nawet takiego, którego losy można z zainteresowaniem śledzić. Zdają się oni być odlegli, odseparowani od czytelnika. Być może wiarygodni psychologicznie, ale jednocześnie piekielnie nudni i mało wyraziści. Czy widzimy rodzinę mordercy i ofiary, czy zmagających się ze sprawą policjantów i prawników – empatia nie chce działać. 

Dosyć neutralnie można odebrać samą historię kryminalną. Kolejne karty odkrywane są powoli, raczej nie wywołując większych emocji, mimo iż konfiguracja wszystkich elementów wydaje się bez zarzutu. Zagadka jest skonstruowana w sposób na tyle zawiły, by czytelnik miał się nad czym zastanowić, ale powieść budzi emocje tylko gdy akcja przenosi się do gmachu sądu. Cała reszta jest warsztatowo i fabularnie bardzo poprawna, ale nieszczególnie pociągająca. Policja przesłuchuje rodzinę zamordowanej, napotykając różne przeszkody i poszlaki. Na wierzch wypływają wszystkie brudy, a tych za paznokciami – jak się okazuje – więcej miała osoba zamordowana niż morderca. Oskarżony pozostaje uparty w swoim milczeniu, nie mówi ani słowa, nawet z własną obrończynią porozumiewa się poprzez kartkę i długopis. Pragnie szybkiego zakończenia sprawy. 

Amatorzy takiej literatury znajdą się na pewno. Jeśli ktoś gustuje w kryminałach, których bohaterem nie jest wariacja na temat Marlowe’a, jeśli ktoś lubi czytać o morderstwach pośród wieżowców i apartamentów, a nie w ciemnej, brudnej uliczce, może z powodzeniem sięgnąć po debiut Rotenberga. Nie ma co liczyć na wielkie odkrycie czy literackiego geniusz. Ot, Robert Rotenberg to kolejny fachowiec na poziomie, po jakiego sięgnąć można, ale nie trzeba. 

  • Autor: Robert Rotenberg
  • Tytuł oryginalny: Old City Hall
  • Przekład: Arkadiusz Nakoniecznik
  • Wydawca: Prószyński i S-ka
  • Data publikacji: 2010-02-09
  • Cena: 34 zł
  • Format: 400 s.
  • Opis z okładki:
    Floryda ma Elmore Leonarda, Chicago – Roberta Turowa, a Waszyngton – George’a Pelecanosa. Teraz pojawił się Robert Rotenberg, który w swoim znakomitym thrillerze pokazuje różne twarze Toronto.
     
    Sprawa wydawała się banalnie prosta. Kevin Brace, popularny kanadyjski prezenter radiowy, przyznał się do zamordowania swojej młodej żony. Stanął w drzwiach ich luksusowego apartamentu z rękami zbroczonymi krwią i powiedział do roznosiciela gazet: „Zabiłem ją”. Ciało żony, ze śmiertelną raną od ciosu nożem, leżało w wannie.
     
    Zdawać by się mogło, że pozostały jedynie formalności: udokumentować miejsce zbrodni, przeprowadzić szybki proces i zapomnieć o sprawie. Problem polega na tym, że Brace nie chce z nikim rozmawiać, nawet z własnym obrońcą. Kiedy wychodzi na jaw, że ofiara była autodestruktywną alkoholiczką, a na miejscu zbrodni znajdują się tajemnicze odciski palców, pozornie łatwa sprawa przeistacza się w skomplikowany, wielowątkowy proces.
     
    Wpisując się w tradycję zapoczątkowaną przez Scotta Turrowa i Johan Grishama, pracujący w Toronto adwokat Robert Rotenberg debiutuje prawniczym thrillerem mocno zakorzenionym w jego profesjonalnej wiedzy. Jednym z bohaterów powieści jest Toronto: od wiekowego więzienia Don poczynając, poprzez sterylne wnętrza miejskiej kostnicy, aż po mroczne korytarze historycznego budynku sądu. Rotenberg zabiera nas w fascynującą podróż po mieście równie niezwykłym i kipiącym żywotnością jak galeria jego mieszkańców. Są wśród nich: Awotwe Amankwah, jedyny czarnoskóry reporter obsługujący proces; sędzia Johnathan Summers, były kapitan marynarki wojennej zachowujący się na sali sądowej tak, jakby wciąż stał na mostku kapitańskm; Daniel Kennicott, były prawnik, który wstąpił do policji po tym, jak śledztwo w sprawie zamordowania jego brata zabrnęło w ślepy zaułek.